Qoraalkan waxaa boggiisa FB ku qorey wiil 34 jir ah oo shalley loo magacaabey wasiir wadanka Denmark, magaciisuna yahey (Jacob Mark).
Waxa uu ku billaabay "Waxay igu noqotay lama filaan iyo waxoogaa naxdin ah markii ay gudoomiyaha xisbigeygu mrs Pia Olsen Dyhr isoo wacday, iguna tidhi waxaad noqonaysaa Wasiirka Arrimaha Waayeelka.
Waxaan fadhiyay baabuurka, mana filayn haba yaraatee. Waxaan ahay qof jecel inuu mar walba ogaado waxa dhici doona. Laakiin markan, wadna-gariir iyo reyn-reyn isku dhafnaa ayaan dareemay. Ma farxad baa mise waa walwal?
Jawaabtu waxay tahay, si dhab ah ayaan ugu faraxsanahay in la ii dhiibay mas'uuliyadda arrimaha waayeelka ee dalka Denmark.
Waxaan siyaasadda u soo galay inaan isbeddel dhab ah ku sameeyo nolol maalmeedka dadka. Bal qiyaas inta qof ee ay muhiim u tahay marka loo sameeyo siyaasad hufan oo ku saabsan xarumaha xannaanada, guryaha waayeelka, caafimaadkooda iyo guud ahaan xaaladdooda nololeed. Tani waa hawl macno weyn ii samaynaysa.
Ma u dulqaadan karo in dadkii dalkan quruxda badan dhisay ay waayaan caawimadii iyo taageeradii ay u baahnaayeen.
Laakiin waxaan ahay qof is-hoosaysiiya (sida dabeecadda hobbit-ka), waxaanan rabaa inaan shaqadan si fiican u qabto. Iskama dhigayo in qof 34 jir ah uu ka aqoon badan yahay arrimaha waayeelka marka loo eego waayeelka laftooda. Waayeelku mar walba waxay ahaayeen kuwo "xooggan" xagga xigmadda iyo khibradda. Waa dadka aan mar walba u tago marka ay arrimo igu adkaadaan. Sidaas ayayna tahay.
Laakiin waxaan aaminsanahay inaan isticmaali karo tamartayda dhallinyaronimo si aan isbeddel u sameeyo. Maadaama aan ahay wasiirka waayeelka ee xukuumad go'aansatay inay wax muhiim ah ka beddesho nolosha waayeelka bulshada dhexdeeda, aad ayaan ugu hami-weynahay hawshan.
Waxaan hubin doonnaa in dadka hawlgabka ah ee haysta dhaqaalaha ugu yar ay helaan wax ka badan waxa ay ku nool yihiin. Sidoo kale, waxaan eegi doonnaa sidii ay dadku shaqada uga fadhiisan lahaayeen iyagoo weli haysta fursad ay nolosha kula raaxaystaan dadka ay jecel yihiin.
Siyaasadda waayeelka waxay si dhow ugu xidhan tahay siyaasadda guryeynta, taas oo aan dib ugu soo laaban doono qoraallada dambe. Sababtoo ah nolol wanaagsan waxay ku xidhan tahay in la helo meel wanaagsan oo lagu noolaado.
Waxaan la kulmaa waayeel badan oo raba inay u guuraan guryo ka yar kuwooda ama meel ay dad badan ku wada nool yihiin (wadaag), laakiin ku dhibaataysan inay helaan fursadaha saxda ah.
Xukuumad ahaan, waxaan fududeyn doonnaa in la abuuro guryo wadaag ah oo loogu talagalay waayeelka (seniorbofællesskaber). Waxaan sidoo kale hubin doonnaa inay jiraan guryo xannaano oo ku filan marka ay dadku u baahdaan. Tani waxay nabadgalyo iyo kalsooni siinaysaa waayeelka iyo qoysaskoodaba.
Waa inaan sidoo kale si fiican u daryeelnaa dadka maalin kasta u heegan ah daryeelka waayeelka. Sida qaybta carruurta, meelo badan waxaa ka jira shaqaale yari. Marka ay shaqaaluhu ku yaraadaan, waxay taasi saameynaysaa farxaddii shaqada iyo waqtigii la siin lahaa naxariista iyo daryeelka ballaadhan.
Waa inaan sidoo kale hubinaa inay waayeelkayagu helaan sannado badan oo nolol wanaagsan ah. Sidaa darteed, waxaan samayn doonnaa barnaamij loogu magac daray ”Sannado Badan oo Wanaagsan". Waxaan kor u qaadi doonnaa fayo-qabka waayeelka, waxaanan baadhi doonnaa sidii ay si dhib yar oo fudud u heli lahaayeen qalabka caawinta ah ee ay u baahan yihiin.
Waxaan sidoo kale wax badan u qaban doonnaa dadka qaba xanuunka iloobidda (demens) iyo eheladooda. Tani waa arrin wadnahayga aad ugu dhow. Waxaa laga yaabaa inay tahay sababtoo ah aniga qudhaydu aan u soo joogay si dhow waxa ay la macno tahay marka uu qof ku dhaco xanuunkan.
Waxay ku dhacday ayeeyday – qofkii ugu xoogganaa qoyskayga – waxayna si nasiib-darro ah ugu dhacdaa kumanyaal dad ah sannad kasta.
Anaga iyo xisbiyada baarlamaanka (Folketinget) waxaan samayn doonnaa heshiis lagu xoojinayo la-dagaallanka xanuunka iloobidda.
Arrimaha waayeelka waan goob ay joogaan xildhibaanno aqoon iyo firfircooni u leh arrintan, kuwaas oo ka tirsan xisbiyada garabka bidix iyo midigba, waxaanan aad u sugayaa inaan ka faa'iideysto aqoontooda oo dhan.
Tani waxay sidoo kale khusaysaa ururada, guddiyada iyo dadka caqliga badan ee aan la kulmi doono inta aan socdaalkayga shaqo ku jiro.
Hadda waxaan ku jiraa diyaargarow iyo akhris. Af-hayeenada xisbiyada, ururada iyo guddiyada waxaa la casuumi doonaa dhowaan, si aan u bilowno samaynta siyaasad laga dhex dareemi karo bulshada.
Salaan diiran,
Jacob."